TÉARMAÍ STAIRE A-M

 

abbacy s   abacht f3

abbess s   ban-ab f3, máthairab f3

abbey s   mainistir f (gs -streach)

abbot s   ab m3

abdicate v   tabhair v suas (an choróin etc.), tréig v

abdication s   tabhairt f3 suas (corónach etc.), tréigean m1

abjuration s   séanadh m (faoi mhionn)

abjure v   séan v (faoi mhionn)

abjure one's faith    do chreideamh m1 a shéanadh

abolish v   cealaigh v, cuir v ar ceal, cuir v ar neamhní, cuir v deireadh le

abolition s   cealú m (gs -laithe), cur m ar ceal, cur m ar neamhní

abolition of slavery   cealú m na sclábhaíochta

absentee s   neamhláithrí m4

absenteeism s  (of bishops)   neamhláithreachas m1

absentee landlord   tiarna m4 neamhchónaitheach

absolute a   absalóideach a

absolute monarchy   monarcacht f3 absalóideach

absolutism s   absalóideachas m1

abstain v (from voting)   staon v

abstention s (from parliament)   neamhfhreastal m1

abstention s (from voting)   staonadh m (gs -nta)

abuse s (of power, etc.)   mí-úsáid f2

abuse s (of system, etc.)   locht m3

academy s   acadamh m1

accession s   teacht m3 i réim, teacht m3 i gcoróin, teacht m3 i seilbh

account of life   scéal m1 beatha

achieve v   cuir v i gcrích, bain v amach, sroich v, beir v bua

achievement s (individual, personal)   éacht m3, mórghníomh m1

achievement s (of aim, etc.)   cur m i gcrích, baint f2 amach, sroicheadh m (gs -chte)

achievement s (of victory, etc.)   bua m4

act s   gníomh m1; (of parliament) acht m3

activities spl   gníomhaíocht f3, gníomhartha mpl

act of agression   gníomh m1

adjourn v (of parliament, etc.)   cuir v ar athlá, cuir v ar atráth

admiral s   aimiréal m1

admiralty s   aimiréalacht f3

adventurer s   eachtránaí m4; (Ir. Hist.) fiontraí m4

aerial photograph   aerfótagraf m1

affair s   scéal m1, gnó m4, cás m1

affair s (happening, event)   teagmhas m1, eachtra f4

Affair of Nootka Sound, the   Teagmhas m1 Nootka Sound

age s   f4, aois f2

agent s   gníomhaire m4, land -  aibhéardaí m4

Age of Chivalry   f4 an Niachais

Age of Discovery   f4 na Fionnachtana

Age of Enlightenment   f4 na hEagnaíochta

Age of Exploration   f4 na Taiscéalaíochta

Age of Steam, the   f4 na Gaile

aggrandisement s   formhéadú m (gs -aithe)

aggression s   fóbairt f3, ionsaí m (gs -aithe)

aggressive a   fóbartach a, ionsaitheach a

aggressor s   fóbartach m1

agitate v   comhghríosaigh v

agitation s   comhghríosú m1, corraíl f3, suaitheadh m (gs -ite)

agitator s   gríosóir m3

agrarian a   talmhaíochta gs as a; i leith talún

agrarian agitation   corraíl f3 faoi chúrsaí talún

agreed a   comhaontaithe a, comhaontach a

agreement s   aontú m (gs -taithe), comhaontú m (gs -taithe)

agriculture s   talmhaíocht  f3 

Agricultural Credit Corporation, the   Corparáid f2 an Chairde Talmhaíochta

Agricultural Revolution, the   an Réabhlóid f2 Talmhaíochta

aim s   aidhm f2

Albigensian s   Ailbíseach m1

Albigensian a   Ailbíseach a

alchemist s   ailceimiceoir m3

alchemy s   ailceimic f2

alderman s   bardasach m1, seanóir  m3

alignment s   ailíniú m (gs -ithe)

alleged collusion   claonpháirteachas m1 líomhanta claonpháirteachas a cuireadh i leith ... [ag brath ar an gcomhthéacs]

allegiance s   géillsine f4; to owe allegiance to  a bheith faoi ghéillsine ag

Alliance Party, the   Páirtí m4 an Chomhaontais

alliance s   comhaontas m1

Allied a   gpl as a na gComhghuaillithe

Allied Base   Bunáit f2 na gComhghuaillithe

Allied Control Council   Comhairle f4 Stiúrtha na gComhghuaillithe

Allied Forces   Fórsaí mpl na gComhghuaillithe

Allies, the   na Comhghuaillithe mpl

All Russian Congress of Soviets   Comhdháil f3 Shóivéidí na Rúise Uile

ally s   comhghuaillí m4

almoner s   almsóir m3

almonery s   teach m almsan

ambassador s   ambasadóir m3

ambition s   uaillmhian f2, glóirmhian f2

ambush s   luíochán m1

American s   Meiriceánach m1

American a   Meiriceánach a

American Declaration of Independence, the   Forógra m4 Saoirse Mheiriceá

American Revolution, (the)   Réabhlóid f2 Mheiriceá

American War of Independence   Cogadh m1 Saoirse Mheiriceá

American Zone   Crios m3 Meiriceánach

anabaptist s   anabaisteach m1

anarchist s   ainrialaí m4

anarchy s   ainriail f (gs -alach)

ancient civilization   sibhialtacht f3 ársa

Ancient Greece   An tSean-Ghréig f2

Angles, the spl   na hAnglaigh mpl

Anglicanism s   Anglacánachas m1

anglicisation s   galldú m (gs -daithe)

Anglo-German Naval Agreement   An Comhaontú m Cabhlaigh Angla- Ghearmánach

Anglo-Irish s   Angla-Éireannach m1

Anglo-Irish a   Angla-Éireannach a

Anglo-Irish Treaty, the   an Conradh m Angla-Éireannach

Anglo-Norman s   Angla-Normannach m1

Anglo-Norman a   Angla-Normannach a

anglophile s   gallbhách m1

anglophobe s   gallfhuathach m1

Anglo-Russian Entente   an Entente m4 Angla-Rúiseach

Anglo-Saxon s   Angla-Shacsanach m1

Anglo-Saxon a   Angla-Shacsanach a

annex v   déan v nasc-ghabháil, nasc-ghabh v

annexation s   nasc-ghabháil f3

Annual Congress of the Communist Party   Comhdháil f3 Bhliantúil an Pháirtí Chumannaigh

annuity s   anáid f2

annuity s   blianacht f3

antagonist s   coimhlinteoir m3

anthropogenic a   antrapaigineach a

anti- pref   frith- pref

Anti-Apartheid Movement   Gluaiseacht f3 Fhrith-Apartheid

anti-Catholic a   frith-Chaitliceach a

anticlerical a   frithchléireach a

anticombination s   frithchualachtas m1

Anti-Comintern Treaty   Conradh m Frith-Chomintern

antipope s   frithphápa m4

anti-Treaty a   in éadan an Chonartha, gs as a frith-Chonartha

Apostles of Ireland, the 12   Dhá Aspal m1 Déag na hÉireann

appeal s   achomharc m1

appeasement s   géilleadh m síthe

appeasement policy   beartas m1 géillte is síthe

appropriate v   leithreasaigh v

appropriation s   leithreasú m (gs -saithe)

Appropriation Bill, the   an Bille m4 Leithreasaithe

April Theses, the   Téiseanna fpl an Aibreáin

arbitrary a (of decision, etc.)   aondeonach a

arbitrary a (of rule, etc.)   ansmachtúil a

arbitration s   eadráin f (gs -ána)

arch s   áirse f4, stua m4

arch- pref   ard- pref

archaeological site   láithreán m1 seandálaíochta

archaeologist s   seandálaí m4

archaeology s   seandálaíocht f3

archduke s   ard-diúc m1

archer s   boghdóir m3, saighdeoir m3

architect s   ailtire m4

architecture s   ailtireacht f3

Ardagh Chalice, the   Cailís f2 Ardach

Ardennes Offensive   ionsaí m na nArdennes

arena s   airéine f4

Argument on behalf of the Catholics of Ireland, An (Hist.) Argóint  f3 ar son Chaitlicigh na hÉireann

Arian s   Airiasach m1

Arian a   Airiasach a

Arianism s   Airiasachas m1

aristocracy s   uasaicme f4

aristocrat s   uaslathaí m4

Arkwright’s Water Frame   Fráma m4 Uisce Arkwright

armada s   armáid f2

Armada, the   An Armáid f2

armaments factory   monarcha f arm

armistice s   sos m3 cogaidh

armour s   cathéide f4, armúr m1

arms spl (coat of arms)   armas m1

arms spl (firearms etc.)   airm mpl

Arms Race   Iomaíocht f3 na nArm

army s   arm m1

Army Air Corps   An tAerchór m1 Míleata

Army Comrades Association   Cumann m1 Chomrádaithe an Airm

Army Convention   Coinbhinsiún m1 an Airm

Army Equitation School   Scoil f2 Eachaíochta an Airm

Army Mutiny   Ceannairc f2 an Airm

arrow slit (in castle)   scoilt f2 saighead

art s   ealaín f2

art book   leabhar m1 ealaíne

artefact s   déantán m1

article s   alt m1, airteagal m1

Articles of Confederation   Airteagail mpl na Conaidhme

Articles of Kilkenny   Airteagail mpl Chill Chainnigh

artist s   ealaíontóir m3

ascendancy s   cinseal m1

Ascendancy, the   An Chinsealacht f3

ascetic a   diantréanach a

asceticism s   diantréanas m1

assassination s   feallmharú m (gs -raithe)

assembly s   tionól m1, comhthionól m1

assembly s   oireacht f3

Assembly of Taillte   Aonach m1 Tailtean

assignat s   assignat m4

assize court   cúirt f2 seisiúin

associate s   comhlach m1

association s   cumann m1, compántas m1, comhlachas m1

astrolabe s   astraláib f2

astrologer s   astralaí m4

astrology s   astralaíocht f3

astronomy s   réalteolaíocht f3

asylum s   dídean f2; tearmann m1

atheism s   aindiachas m1

atheist s   aindiachaí m4

Atlantic Charter, the   Cairt f2 an Atlantaigh

attack s   ionsaí m (gs -aithe)

attack v   ionsaigh v

attainder s   eisreachtú m (gs -taithe)

attaint v   eisreachtaigh v

attitude s   meon m1, aigne f4, dearcadh m1, seasamh m1

Attorney General s   Ard-Aighne m4

attrition s   tnáitheadh m (gs -ite)

Augustinian s   Agaistíneach m1

Augustinian a   Agaistíneach a

Augustinian Canon   Canónach m1 Bán, Canónach m1 Agaistíneach

Austro-Hungarian a   Ostra-Ungárach a

authoritarian s   tiarnasach m1

authoritarian a   tiarnasach a

authority s   údarás m1

autocracy s   uathlathas m1

autocrat s   uathlathaí m4

autonomic a   uathrialach a

autonomous a   féinrialaitheach a

autonomy s   féinriail f (gs -alach)

Auxiliaries spl   Póilíní mpl Cúnta

auxiliary a   cúntach a

axe-heads spl   cinn mpl tua

axis s   ais f2

 

B

 

Babylonian Captivity, the   an Braighdeanas m1 Bablónach

Bactria s   An Bhaictria f4

Bactrian camel   camall m1 Baictriach

bailey s   bábhún m1

bailiff s   báille m4

balance s   cothromaíocht  f3 

balance of power, the   cothromaíocht f3 (na) cumhachta

Balfour Declaration, the   Dearbhú m Balfour

Balilla, il   il Balilla m4

Balkan League, the    an Léig f2 Bhalcánach

ball and chain   geimheal m1 an mhill

balliboe s   baile m4

ballot s   ballóid f2

Baltic States, the   Na Stáit mpl Bhaltacha

banishment s   díbirt f3, ionnarbadh m (gs -btha)

Bank of Morgan   Banc m1 Morgan

banqueting hall   fleiteach m1; (of Cormac Mac Airt) Teach m Míochuarta

barbican s   barbacán m1

baron s   barún m1

baronet s   bairnéad m1

barony s   barúntacht f3

baroque s   baróc m1

baroque a   barócach a

barter v   babhtáil v

base s (naval, etc.)   bunáit f2

basilica s   baisleac f2

Basmachi, Basmachis   Basmachi mpl

Bastille, the   An Bastille m4

Bateson s (surname)   Bateson

battering ram   reithe m4 cogaidh

battle s   cath m3

Battle of Actium   Cath m3 Actium

Battle of Hastings   Cath m3 Hastings

Battle of Issis   Cath m3 Isis

Battle of Jutland, the   Cath m3 na hIútlainne

Battle of the Diamond, the   Cath m3 na Cearnóige

Battle of the Mud, the   Cath m3 an Phuitigh

battleship s   cathlong f2, long f2 chogaidh

bawn s   bábhún m1

Before Common Era (bce)   RCh

Belgian Congress, the   An Chomhdháil f3 Bheilgeach

Benedictine s   Beinidicteach m1

Benedictine a   Beinidicteach a

benefice s   beinifís f2

benevolent despot   forlámhaí m4 dea-mhéiniúil

Berbers       spl   Beirbeirigh mpl

Berlin Blockade   Imshuí m Bheirlín

Berlin Congress, the   Comhdháil f3 Bheirlín

berserk v   berserkr m4

besiege v   cuir v faoi léigear, cuir v faoi imshuí, déan v léigear ar, imshuigh v

bigot s   biogóid m4

bill s (parliamentary, etc.)   bille m4

billeting s   buannacht f3

Bill of Explanation, the   An Bille m4 Mínithe

Bill of Rights, the   Bille m4 na gCeart

biography s   beathaisnéis f2

Black 47   47 an Bhróin

Black and Tans, the   na Dúchrónaigh mpl

Black Church, the   An Teampall m1 Dubh

Black Death, the   an Galar m1 Dubh

Blackfeet spl   Blackfeet mpl

black iron kettle   citeal m1 iarainn dubh

blackmail s   dúmhál m1

blackout s   lándorchú m (gs -chaithe)

Black Plague, the   an Phlá f4 Dhubh

black rent   dúchíos m3, cíos m3 dubh

Black September (guerilla group)   lucht m3  Mheán Fómhair Dubh

Blackshirts, the   (Lucht) na Léinte fpl Dubha

Blayney s (surname)   Bléine

blockade s   imshuí m4

blocks during the cold war, the two   an dá bhloc mpl le linn an Chogaidh Fhuair

Bloody Sunday   Domhnach m1 na Fola

Blue Books, the   Na Leabhair mpl Ghorma

Blueshirts, the    (Lucht) na Léinte fpl Gorma

blunderbuss s   mothar m1

board s   bord m1

Board of Guardians   Bord m1 Bardachta

Board of Inland Navigation   Bord m1 Loingseoireachta Intíre

Board of Ordnance   Bord m1 Ordanáis

Board of Trade   Bord m1 Trádála

body s   comhlacht m3

body s   coiste m4

Boer s   Bórach m1

Boer a   Bórach a

Boer War, the   Cogadh m1 na mBórach

Bolshevik s   Boilséiveach m1

Bolshecik a   Boilséiveach a

Bolshevik Revolution, the   An Réabhlóid f2 Bhoilséiveach

bombardment s   bombardú m (gs -daithe)

book s   leabhar m1

Book of Common Prayer, the   Leabhar m1 na hUrnaí Coitinne

Book of Durrow, the   Leabhar m1 Dharú

Book of Kells, the   Leabhar m1 Cheanannais

Books of Survey and Distribution   Leabhair mpl Shuirbhéireachta agus Dháilte

booleying s   buailteachas m1

boom s   sail f2 bharra

boon work   obair f2 gharaíochta

border s   teorainn f (gs -rann)

Border, the   an Teorainn f (gs -rann)

border agreement   comhaontú m faoin teorainn

border lands   tailte mpl críche

borough s   buirg f2

Boston Massacre, the   An Sléacht m3 i mBostún

Boston Tea Party   Boston Tea Party

boundary s   teorainn f (gs -rann)

boundary agreement   comhaontú m faoin teorainn

Boundary Commission, the   Coimisiún m1 na Teorann

bounty s   deontas m1, fordheontas m1

Bourbon a   Búrbónach a

Bourbons, the   na Búrbónaigh mpl

bourgeoisie s   bourgeoisie m4

bowman s   boghdóir m3

Boxer Rebellion   Éirí m4 Amach na mBocsar

boycott s   baghcat m1

boycott v   baghcatáil v

boycotting s   baghcatáil f3

brabant s   brabant m4

breach s   bearna f4, bearnú m (gs -naithe), sárú m (gs -raithe)

breach of discipline   sárú m rialach

breach of promise   sárú m briathair, sárú m gealltanais

breach of trust   sárú m iontaoibhe

Breac Maodhóg book shrine   An Breac Maodhóg

break s   briseadh m (gs -ste), deighilt f2, dealú m (gs -laithe), scaradh m (gs -rtha)

breastplate   lúireach f (gs lúirí)

Brehon Law   an Féineachas m1

brigade s   briogáid f2

British a   Briotanach a

British Commonwealth, the   an Comhlathas m1 Briotanach

British East India Company, the   Comhlacht m3 Briotanach na hIndia Thoir

British Grand Fleet, the   Mórchabhlach m1 na Breataine

British-Irish Interparliamentary Body   Comhlacht m3 Idirpharlaiminteach na Breataine-na hÉireann

British mandate   sainordú m na Breataine

British Zone   Crios m3 Briotanach

bronze a   cré-umhaí a

Bronze Age, the   an Chré-umhaois f2

bronze daggers   miodóga fpl cré-umha

brotherhood s (of body)   bráithreachas m1 [i leaganacha seanbhunaithe; d’fhéadfaí “bráithreacht” a úsáid amach anseo]

Brussels Pact, the   Comhaontú m na Bruiséile

B-Specials, the   na B-Speisialtaigh mpl

bubonic plague   plá f4 bhúbónach

buccaneer s   foghlaí m4 mara

buffer state   stát m1 eadrána

buffer zone   crios m3 maolánach

bull s (papal)   bulla m4 (de chuid an Phápa)

bull of excommunication   bulla m4 coinnealbháite

burgess s   buirgéiseach m1

burgher s   burgaire m4

Burgundian s   Burgúnach m1

Burgundian a   Burgúnach a

burial customs   nósanna mpl adhlactha

burning of Rome    loscadh m na Róimhe

by-election s   fothoghchán m1

 

C

 

calendar s   féilire m4

calendar s (of register, etc.)   caileandar m1

Calendar of Justiciary Rolls   Caileandar m1 Rollaí na nGiúisteoirí

Calendar of Pipe Rolls   Caileandar m1 na bPíobrollaí

caliph s   cailif m4 (pl cailifí)

caliphate s   cailifeacht f3

Calvinism s   Cailvíneachas m1

Calvinist s   Cailvíneach m1

Calvinist a   Cailvíneach a

camouflage v   duaithnigh v

camp s   campa m4

campaign s   feachtas m1

Camp David accords   comhaontuithe mpl Camp David

Camp David agreement   Comhaontú m Camp David

cannon s   gunna m4 mór

canon s   canóin f3

canon s (of religious order)   canónach m1

canonical a   canónta a

Canon Law   an Dlí m4 Canónta

canton s   cantún m1

cantred s   tríocha a céad

capital s   caipiteal m1

capital city   príomhchathair f (gs -thrach)

capitalism s   caipitleachas m1

capital offence   cion m3 báis

capital punishment   pionós m1 báis

Captain Moonlight   an Captaen m1 Moonlight

Captain Right   an Captaen m1 Right

captivity s   braighdeanas m1

Capuchin s   Caipisíneach m1

Capuchin a   Caipisíneach a

Carabinieri spl (it)   Carabinieri mpl

caravel s   carbhal m1

Carlist s   Carlach m1

Carlsbad Decrees   Foraitheanta fpl Karlsbad

Carndonagh Cross   Cros f2 Charn Domhnach

caroline s   carailín m4

Carolingian s   Cairilínseach m1

Carolingian a   Cairilínseach a

carpet bagger   iarrthóir m3 strainséartha

carrack s   carrac m4 (pl carracaí)

Cartesian s   Cairtéiseach m1

Cartesian a   Cairtéiseach a

Cartesian geometry   céimseata f Chairtéiseach

carved detail   mionléiriúchán m1 snoite

case study   staidéar m1 cáis

caste s   ceast m4, sainaicme f4

caste system   córas m1 na gceastaí

castle s   caisleán m1

Cathar s   Catárach m1

cathedral s   ardeaglais f2

Catholic s   Caitliceach m1

Catholic a   Caitliceach a

Catholic Action   Beartaíocht f3 na gCaitliceach

Catholic Association, the   Compántas m1 na gCaitliceach

Catholic Board, the   Bord m1 na gCaitliceach

Catholic Centre Party, the   An Páirtí m4 Lárnach Caitliceach

Catholic Committee, the   Coiste m4 na gCaitliceach

Catholic Defence League, the   Léig f2 Chosanta na gCaitliceach

Catholic Emancipation   Fuascailt f2 na gCaitliceach

Catholic League, the    an Léig f2 Chaitliceach

Catholic Reformation, the   an Reifirméisean m1 Caitliceach

Catholic Relief   Faoiseamh m1 do Chaitlicigh

Catholic Resurgence   Athbheochan f3 na gCaitliceach

Catholic Scouts   Gasóga fpl Caitliceacha

Catholic University, the   An Ollscoil f2 Chaitliceach

cattle-raid s   creach f2, táin f3

caucus s   cácas m1

cause s (of complaint etc.)   ábhar m1, údar m1

cause s (of revolt, etc.)   cúis f2, fáth m3

cause s (undertaking)   cúis f2

cavalry s   marcra m4, marcshlua m4

Cave Hill Pledge   Geall m1 Bhinn Uamha

cease-fire s   sos m3 comhraic

cede v   géill v

cell s   cillín m4

Celt s   Ceilteach m1

Celtic a   Ceilteach a

cemetery s   reilig f2

censor s   cinsire m4

censorship s   cinsireacht f3

census s   daonáireamh m1

central a   lárnach a, gs as a láir

central council   comhairle f4 láir

Central Executive Committee   Lárchoiste m4 Feidhmiúcháin

central government   rialtas m1 láir

centralise v   láraigh v

centralised a   láraithe a

Central Powers, the   na Cumhachtaí fpl Láir

centres of urban population   lárionaid mpl daonra uirbigh

centurion s   ceantúir m3

century s   céad m1, aois f2

chain mail   máille f4 na lúb

chancel s   saingeal m1

chancellor s   seansailéir m3

Chancellor of the Exchequer   Seansailéir m3 an Státchiste

chancellorship s   seansailéireacht f3

chancery s   seansaireacht f3

change s   athrú m (gs -raithe)

chaplain s   séiplíneach m1

Chaplaincy Scheme, the   An Scéim f2 Séiplíneachta

chapter s   caibidil f2

chapter house   teach m caibidle

character s (of person)   cáilíocht f3, clú m4, cáil f2

chariot s   carbad m1

Charitable Council, the   An Chomhairle f4 Charthanachta

Charles Gavan Duffy   Séarlas Gabhánach Ó Dubhthaigh

charter s (of town, etc.)   cairt f2

chartered colony   coilíneacht f3 chairte

charter school   scoil f2 chairte

Chartism s   Cairteachas m1

Chartist s   Cairteach m1

chastity belt   crios m3 geanmnaíochta

chief minister   príomh-aire m4

chief of staff   ceann m1 foirne

Chief Secretary   Príomh-Rúnaí m4

child labour   fostú m páistí

chivalry s   niachas m1

Christendom s   An Domhan m1 Críostaí, an Chríostaíocht f3

Christian s   Críostaí m4

Christian a   Críostaí a

Christian Era, the   An Ré f4 Chríostaí

Christian Movement, the   An Ghluaiseacht f3 Chríostaí

Christian South Lebanese Army   Arm m1 Críostaí na Liobáine Theas

chronicle s   croinic f2

chronicler s   croiniceoir m3

chrono- pref   cron-, croin-, crona(i)- pref

chronological a   croineolaíoch a

chronological overview   forbhreathnú m cróineolaíoch, forbhreathnú m de réir dátaí

chronologist s   croineolaí m4

chronology s   croineolaíocht f3

church s (building)   eaglais f2

Church of Ireland, the   Eaglais f2 na hÉireann

Church Representative Body, the   Coiste m4 Ionadaíochta na hEaglaise

circuit court   cúirt f2 chuarda

circular keep   daingean m1 ciorclach

circumnavigation s   timpeallú m (gs –llaithe)

circumstance s   toisc f2, cúinse m4

Circus Maximus (la)   Circus Maximus

Cistercian s   Cistéirseach m1

Cistercian a   Cistéirseach a

citadel s   dúnfort m1, daingean m1

citizen s   cathróir m3, saoránach m1

citizen army   arm m1 cathartha

city s   cathair f (gs -thrach)

city state   cathairstát m1

Civic Mace and Sword   Más m1 agus Claíomh Cathartha

civil a   cathartha a, sibhialta a

Civil Constitution of the Clergy   Bunreacht m3 Sibhialta na Cléire

civil court   cúirt f2 shibhialta

civilian s   sibhialtach m1

civilian a   sibhialtach a

civilisation s   sibhialtacht f3

civil rights   cearta mpl sibhialta

Civil Survey, the   an tSuirbhéireacht f3 Shibhialta

civil unrest   corraíl f3 shibhialta

civil war   cogadh m1 cathartha

claim s   éileamh m1

class s   aicme f4

classicalism s   clasaiceas m1

classify v   aicmigh v

class project   tionscadal m1 ranga

clause s (in treaty, etc.)   alt m1

clearance s (of land)   réiteach m1

clearance s (of people)   bánú m (gs -naithe)

clergy s   cléir f2

clerical a   gs as a cléireachais

clerical a (of clergy)   cléiriúil a

Clerical Conservatives   Coimeádaithe mpl Cléiriúla

clericalism s   cléiriúlachas m1

cloister s   clabhstra m4

Clovis s   Clóvas m1

club s (political, etc.)   club m4

Cluniac a   Clúiniach a

coach s   cóiste m4

coalition s (of government)   comhrialtas m1

coalition s (of powers)   comhcheangal m1

coat of arms   armas m1

cockade s   cnota m4, curca m4

code s   cód m1, córas m1

code of laws   córas m1 dlíthe

codify v   códaigh v

coercion s   comhéigean m1, comhéigniú m (gs -nithe)

coffin ship   long f2 báis

coherent narrative   insint f2 chomhleanúnach

cohort s   cohórt m1

coign and livery   coinmheadh m1 is buannacht

coin s   bonn m1 (airgid)

coin v   buail v mona

coinage s   mona m4, monaíocht f3

Cold War, the   an Cogadh m1 Fuar

collaboration s   comhoibriú m (leis an namhaid)

collaborator s   comhoibrí m4 (leis an namhaid)

collapse s   turnamh m1

collective a   comhchoiteann a

collective security   comhshlándáil f3, slándáil f3 chomhchoiteann

collectivism s   comhsheilbh f2, comhshealúchas m1

collectivist s   comhshealbhóir m3

colonial a   coilíneach a

colonialism s   coilíneachas m1

Colonial Society, the   An Cumann m1 Coilíneach

colonisation s   coilíniú m (gs -ithe)

colonist s   coilíneach m1

colony s   coilíneacht f3

Columban monastic network  líonra m4 mainistreacha Cholm Cille

Columban monks   manaigh mpl Cholm Cille

Columbus s   Columbas m1

Columbus, Christopher   Criostóir Colambas

combination s   cuallachtas m1

Combination Laws   Dlíthe mpl Cuallachtais

Cominform s   Cominform  m4

Comintern s   Comintern m4

commander-in-chief s   ardcheannasaí m4

commerce s   tráchtáil f3

Commisariate of Internal Affairs   Coimeasáracht f3 Gnóthaí Baile

commissar s   coimeasár m1

Commissar of Nationalities   Coimeasár m1 na Náisiún

commission s   coimisiún m1

Commissioners of Stamps   Coimisinéirí mpl Stampaí

Commission on Emigration   Coimisiún m1 Eisimirce

Commission on Industrial Organisation   Coimisiún m1 um Eagrú Tionsclaíoch

committee s   coiste m4

Committee of Public Safety   Coiste m4 na Slándála Poiblí

common s (land)   coimín m4

Common Council of Dublin   Comhairle f4 Choiteann Bhaile Átha Cliath

commoner s   comóntach m1

Common Era (ce)   AD

Common Law   an Dlí m4 Coiteann, an gnáthchóras m1 dlí

Common Market, the   An Cómhargadh m1

commonwealth s   comhlathas m1

Commonwealth of Australia, the   Comhlathas m1 na hAstráile

Commonwealth Prime-Ministers Conference   Comhdháil f3 Phríomh-Airí an Chomhlathais

commune s   común m1

communications spl   cumarsáid f2, meáin mpl chumarsáide

Communism s   cumannachas m1

Communist s   Cumannaí m4

Communist a   Cumannach a

Communist League, the   Léig f2 na gCumannach

Communist Manifesto, the   An Forógra m4 Cumannach

Communist Rule   réimeas m1 na gCumannaithe

community s (early monastic)   muintir f2

community s (of people)   pobal m1

community s (of states, etc.)   comhphobal m1

community s (religious)   cuallacht f3, ord m1

compact s   comhshocrú m (gs -raithe)

company s   cuideachta f4, comhlacht m3

company s (Mil.)   complacht m3

competition s   iomaíocht f3

composition s (of government, etc.)   ballraíocht f3

Composition of Connacht   Imshocraíocht f3 Chonnacht

compromise s   comhréiteach m1

compulsory military service   seirbhís f2 mhíleata éigeantach

conacre s   conacra m4

concentration camp   sluachampa m4 géibhinn

concept s   coincheap m3

concession s   deonú m (gs -naithe), lamháltas m1

conciliate v   déan v eadráin

conciliatory a   muinteartha a

concordat s   concordáid f2

Concordat of Worms   Concordáid f2 Worms

concrete approach   cur m1 chuige nithiúil

condition s (living, etc.)   dáil f3

condition s (of treaty, etc.)   coinníoll m1, alt m1

condominium s   comhthiarnas m1

confederate s   cónaidhmeach m1

Confederate Catholics (Ir.)   Caitlicigh mpl na Comhdhála

Confederate Side, the (Amer.)   Taobh m1 na Cónaidhme

Confederates, the (Ir.)   Lucht m3 na Comhdhála

confederation s   cónaidhm f2

Confederation of Kilkenny, the   Comhdháil f3 Chill Chainnigh

conference s   comhdháil f3

Confession of Augsburg   Faoistin f2 Augsburg

Confessions, the   Na Faoistiní fpl

confirm v (power, possession)   daingnigh v

confirm v (treaty, alliance etc.)   deimhnigh v, dearbhaigh v

confirm v (report, etc.)   cinntigh v, deimhnigh v

confiscate v   coigistigh v

Confucianism s (Chin. civ.)   Confúiceachas m1

Confucius s (= Kong Qiu = Kongfusi)   (Chin. civ.)   Confúicias m4

Congested Districts, the   na Ceantair mpl Chúnga

Congested Districts Board, the    Bord m1 na gCeantar Cúng

congress s   comhdháil f3

congressman s   feisire m3

Congress of Vienna, the   Comhdháil f3 Vín

Congress Party (Ind.)   Páirtí m4 na Comhdhála

congress system   córas m1 comhdhálacha

Connaught Rangers   Connaught Rangers

conquest s   gabháil f3, concas m1

conquest of space   concas m1 an spáis

Conquistador s   Conquistador m4

Conquistadore s   Conquistadore m4

conscription s   coinscríobh m3 (gs -ofa)

consequence s   toradh m1, iarmhairt f3 (gs -arta)

conservative s   coimeádach m1

conservative a   coimeádach a

conspiracy s   comhcheilg f2

constabulary s   constáblacht f3

constituency s   dáilcheantar m1, toghlach m1

Constituent Assembly   Comhthionól m1 Bunreachta

constitution s   bunreacht m3

constitutional a   bunreachtúil a

constitutionality s   bunreachtúlacht f3

consul s   consal m1

Consul for Life   Consal m1 Saoil

containment s   srianadh m (gs -nta)

contemporary a   comhaimseartha a

Continental Congress, the   an Chomhdháil f3 Ilchríochach

contraband s   contrabhanna m4

contraband a   contrabhannach a

contract s   conradh m (gs -nartha)

contrast s   codarsnacht f3

control v   rialaigh v

controversy s   conspóid f2, cointinn f2, iomarbhá f4

convene v   tionóil v

conventicle s   coinbhintigeal m1

convention s (agreement)   coinbhinsiún m1

convention s (meeting)   coinbhinsiún m1, comhdháil f3

Convention of Gastein, the   Coinbhinsiún m1 Gastein

Convention of Pretoria   Coinbhinsiún m3 Pretoria

Convention on Human Rights, the   Coinbhinsiún m1 um Chearta an Duine

convert s   iompaitheach m1

convert v   iompaigh v, tiontaigh v

convict s   daoránach m1

convict v   daor v, ciontaigh v

co-operation s   comhar m1

Co-Operative Movement, the   An Chomharghluaiseacht f3

co-operative society   comharchumann m1

co-religionists spl  comhchreidmhigh mpl

corn distribution   dáileadh m arbhair

coronation s   corónú m (gs -naithe)

corporate a   corparáideach a

corps s   cór m1

corrupt a   corbach a

corruption s   corbadh m (gs -btha)

cosmology s   cosmeolaíocht f3

cosmopolitan s   iltíreach m1

cosmopolitan a   iltíreach a

Cossack s   Cosacach m1

Cossack a   Cosacach a

Cothon s (harbour at Carthage)   An Cotón m1

cottier s   coiteoir m3

council s   comhairle f4

Council of Ancients, the   Comhairle f4 na Seanóirí

Council of Blood, the   Comhairle f4 na Fola

Council of Commerce, the   An Chomhairle f4 Tráchtála

Council of Constance, the   Comhairle f4 Konstanz

Council of Europe, the   Comhairle f4 na hEorpa

Council of Finance, the (Fr.)   an Chomhairle f4 Airgeadais

Council of Five Hundred, the   Comhairle f4 an Chúig Chéad

Council of Ireland, the   Comhairle f4 na hÉireann

Council of Jerusalem   Comhairle f4 Iarúsailéim

Council of Peoples' Commissars   Comhairle f4 Choimeasáir na bPobal

Council of State, the   an Chomhairle f4 Stáit

Council of the Lateran, the   Comhairle f4 na Lataráine

count s   cunta m4

Counter-Reformation, the   an Frith-Reifeirméisean m1

counter-revolution s   frithréabhlóid f2

countess s   cuntaois f2

County Development Plans   Pleananna mpl Forbartha Contae

court s   cúirt f2

court martial   cúirt f2 airm

Court of Castle Chamber   Cúirt f2 Dhlísheomra an Chaisleáin

Court of Claims   Cúirt f2 Éileamh

court of wards   cúirt f2 choimircithe

covenant s   cúnant m1

craft s   ceird f2

craft shops   ceardlanna fpl

crash s   cliseadh m (gs -ste)

crash s (economic)   tobthitim f2

creditor s   creidiúnaí m4

crenel s   creinil f2

crenellation s   cíor f2 lámhaigh

crime s   coir f2

criminal court   cúirt f2 choiriúil

crinoline s   crinilín m4

crisis s   géarchéim f2

critical a   criticiúil a

critical a (of situation, etc.)   géarchéimneach a

Cro-Magnon s   Cro-Magnon m4

Cromwell s   Cromail m4

Cromwellian a   Cromalach a, gs as a Chromail

croppy s   craipí m4

crop rotation   uainíocht f3 na mbarr

cross-bow s   crosbhogha m4

Cross of Cong, the   Cros f2 Chonga

crowbar brigades   briogáidí fpl na ngróite

crown prince   rídhamhna m4

crozier s   bachall m1

crusade s (Mediev.)   crosáid f2

crusader s (Mediev.)   crosáidí m4

crystal wireless   raidió m4 criostail

Csarina s   Bansár m1

Cuban crisis   Géarchéim f2 Chúba

cultural a   cultúrtha a

Cultural Revolution (Chin.)   An Réabhlóid f2 Chultúrtha

curfew s   cuirfiú m4

Curia s (papal)   Cúirt f2 an Phápa

Curragh Mutiny, the   Ceannairc f2 an Churraigh

curtain wall   imbhalla m4

custom s   nós m1, gnás m1, gnáthamh m1

Cyrus the Great   Cíoras m1 Mór

Czar s   Sár m1

Czech Legion, the   Léigiún m1 Seiceach, an

Czechoslovakian Legion, the   Léigiún m1 Seicslóvacach, an

 

D

 

dacha/datcha   daitse m4

Daily Mail, the   The Daily Mail

Darius s (Persian)   Dáirias m4

Dark Ages, the   an Ré f4 Dhorcha

Dark Continent, the   an ilchríoch f2 dhorcha

date v   dátaigh v

David Óg de Barry   Dáibhí Óg de Barra

D-day s   D-Day m4

dead reckoning   maraíocht f3 mheasta

dealings spl   déileáil f3, beartaíocht f3, gnóthaíocht f3

de-anglicisation s   díghalldú m (gs -daithe)

debate s   díospóireacht f3

de-centralise v   díláraigh v

dechristianise v   díchríostaigh v

decisive a   cinntitheach a, deimhneach a

Declaration of Breda   Forógra m4 Breda

Declaration of Independence   Forógra m4 na Saoirse

Declaration of Indulgence   Dearbhú m Saoirse

Declaration of Pilnitz   Forógra m4 Pilnitz

Declaration of the Rights of Man   Forógra m4 Chearta an Duine

declaration s   forógra m4, dearbhú m (gs -bhaithe)

decline s   meathlú m (gs -laithe)

decline v   meathlaigh v

de-colonisation s   díchoilíniú m (gs -ithe)

decoy s (an duine)   díthreoraí m4

decoy s (an tseift)   díthreoir f5

decree s   forógra m4, foraithne f4

Decree on Land   Foraithne f4 Talún

Decree on Peace   Foraithne f4 Síochána

defeatism s   díomuachas m1

defect s (in law, system etc.)   locht m3, easnamh m1

Defence Committee   Coiste m4 Cosanta

Defence Council, the   An Chomhairle f4 Chosanta

Defenders, the   Na Cosantóirí mpl, Na Defenders mpl

defensive features (of castle etc.)   córacha fpl cosanta

delegate s   dealagáidí m4, toscaire m4

delegation s   dealagáideacht f3, toscaireacht f3

demagogue s   tuathghríosóir m3

demarcate v   críochaigh v

demarcation s   críochadóireacht f3